[Click Here for WWW-VL Main Catalogue]
[Click Here for WWW-VL History Index]
STRONA GŁÓWNA | AKTUALNO¦CI | PUBLIKACJE | FORUM | KATALOG WWW | GALERIA | KONTAKT
Menu Główne
Interakcja
Wydawnictwa
Różne
Redakcja
Login
Nazwa użytkownika:

Hasło użytkownika:


Zapomniałeś hasło?

Zarejestruj się teraz!
Szukaj

Notki i Recenzje

Main : R?? : 

Category: R??
Title: Kultura w dyskursie obywatelskim, Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach  PopularRating: 5.00  views:9212
Opis:   Stefan Jerzy Rittel, Kultura w dyskursie obywatelskim, Wydawnictwo Akademii Świ?krzyskiej w Kielcach, Kielce 2004, ss. 238.
Average Ratings: (1) (10)
Review submitted: 2006/3/23
Submitter: admin on 2006/3/23
Overall Rating: Category Ratings: 5Category Ratings: 5Category Ratings: 5 5
Recenzja:
Środowiska badaczy zajmujący si?eorią komunikacji w r??ch systemach (politycznym, spo3ecznym, ekonomicznym i edukacyjnym) przyj? z dużym zainteresowaniem najnowszą prac?tefana J. Rittela zatytu3owaną „Kultura w dyskursie obywatelskim.” W powyższej monografii – ten znany specjalista z dziedziny komunikacji spo3ecznej – kontynuuje rozważania podj? w swych niedawnych publikacjach a tyczące si?jawiska dyskursu wyst?jącego na r??ch p3aszczyznach zjawisk kulturowych(1).

Obiektem ustale?dawczych autora – prezentowanych w jego najnowszym dziele – jest usytuowanie kultury w dyskursie obywatelskim. Podstawą tych rozważa?3o uchwycenie poj?a dyskursu obywatelskiego. S. Rittel postrzega go bowiem jako fenomen wyst?jący tylko we w3aściwej sobie sferze, tj. spo3ecze??ie obywatelskim (wed3ug niego to szczeg?? relacja mi?y spo3ecze??em a pa??em, wyrażający si?warantowanym przez system zakresem swob??ie obj?ch jego kontrolą). W tym uk3adzie, wspomniany dyskurs (pojmowany lingwistycznie jako dyskusja, rozmowa) nabiera uj?a kulturowego, zawierającego si? wyst?waniu kontakt??nterpersonalnych oraz przedmiotu dialogu.

Wed3ug Stefana J. Rittela oba zjawiska przenikają si?zajemnie. Kultura jest bowiem przestrzenią w kt?? funkcjonuje dyskurs obywatelski; jednocześnie pe3ni ona funkcj?ośnika cech charakteryzujących dyskurs obywatelski. Jak celnie zauważy3 „kultura, j?k i spo3ecze??o obywatelskie w takim uj?u tworzą ca3oś?w kt?? poprzez j?k realizuje si?roces wymiany: mi?y danym sk3adnikiem kultury a nią oraz mi?y nimi a dyskursem obywatelskim.” (s. 14).

Prezentowana praca – licząca 238 stron – sk3ada si? dw??obszernych cz?i, z kt??h każda zosta3a podzielona na cztery podrozdzia3y.

W pierwszej z nich pt.: „Kultura i charakterystyki semantyczne” autor podejmuje si?rezentacji element??ystemu kultury w r??ch uj?ach: normatywnym, instrumentalnym, kognitywnym i ekspresywnym. Powyższy podzia3 oparty przez autora na ustaleniach badawczych K. E. Rosengrema. Pozwoli3y one na wykazanie sprz?nia zwrotnego we wzajemnym oddzia3ywaniu kultury oraz jej sk3adowych, wykazanych w każdej z poniższych interpretacji (2).

W pierwszym modelu (tzw. normatywnym) sk3adowymi modelu kultury są elementy dyskursy obywatelskiego, tj. religia i polityka. Prezentacja czynnik??udujących każdy z tych dw??podsystem??ozwoli3a autorowi na wykazanie ich wzajemnych wsp??leżności. Religia postrzegana jako Kości??nstytucjonalny i doktryna moralna wp3ywa bowiem na sfer?olityki, w celu pos3ugiwania si?rzez t?statnią zasadami moralnymi(3). Z kolei polityka stara si?achowa?i?wą autonomi?rzy jednoczesnej gwarancji spo3ecznego wymiaru status quo religii.

Natomiast sk3adnikami systemu kultury o charakterze instrumentalnym, b?ce jednocześnie zakresami dyskursu obywatelskiego są ekonomia i technika. W tym pierwszym przypadku ekonomia jako komponent systemu kultury posiada wymiar jednostkowy: „gdyż po obu stronach r??nia produkcja = konsumpcja stoi cz3owiek” (s. 62). Ten jako umiejscowiony w powyższym procesie ocenia ją i wartościuje. Tym samym uzasadnia to obecnoś?konomii w dyskursie obywatelskim. Wed3ug autora jest ona sk3adową publicznych dyskusji w spo3ecze??ie obywatelskim toczących si? aspekcie dalszych perspektyw jego rozwoju. W sytuacji wyst?wania zjawiska tzw. interesu jednostkowego i zbiorowego, ważną rol? zachowaniu mi?y nimi r??wagi pe3ni dyskurs obywatelski oparty na tzw. kulturze obywatelskiej.

S. J. Rittel powyższą analiz? charakterze instrumentalnym uzupe3nia o technik?Wed3ug niego poprzez swą istot?#8211; tj. sposoby i umiej?ości wytwarzania d??materialnych i opanowanie przyrody – ujawnia ona sw??spekt kulturowy. Problem usytuowania techniki w ramach dyskursu obywatelskiego wynika z wywo3ywanych przez nią przemian na r??ch p3aszczyznach spo3ecznych w skali globalnej.

Natomiast sk3adowe kultury o charakterze kognitywnym – to wed3ug S. J. Rittera – nauka i edukacja. Związki tego pierwszego komponentu z kulturą na tle dyskursu obywatelskiego ujawniają si?oprzez jej możliwości poznawcze. W swej argumentacji autor opar3 si?a wywodzie W. H. Goodenough’a, twierdzącego, iż „kultura spo3ecze??a sk3ada si? tego wszystkiego, co jednostka powinna wiedzie?albo w co powinna wierzy?8221;, aby w nim funkcjonowa? spos??kceptowalny przez jej cz3onk??4). W tym uk3adzie rola dyskursu obywatelskiego sprowadza si?o weryfikacji i transformacji wiedzy teoretycznej do poziomu jednostkowego. Wsp??ia3a? nim może kolejny sk3adnik modelu kognitywnego – edukacja. Pozwala ona bowiem na socjalizacj?przekazanie wiedzy o sposobach dzia3ania obywatela w spo3ecze??ie obywatelskim. Tym samym tworzy ona podwaliny pod uformowanie możliwości kompetencyjnych uczestnik??yskursu obywatelskiego.

Jako ostatni zosta3 scharakteryzowany model uj?a systemu kultury o charakterze ekspresywnym. Jego elementami są literatura i sztuka. Autor dokona3 charakterystyki ich oddzia3ywania i przenoszenia ekspresji na formy dyskursu obywatelskiego. Zalicza je także do ważnych czynnik??o wywo3ujących a także pozwala?a 3ączenie r??ch sposob??pisu rzeczywistości.

W cz?i II zatytu3owanej –„Parametryczny model dyskursu obywatelskiego” –autor wykazuje jego sta3e elementy, tj. parametry: j?kowy, prakseologiczny, czynnościowy i aksjologiczny. Problem j?ka znalaz3 obszerną charakterystyk? powyższej pracy. Wynika to z kluczowego znaczenia jaki dla dyskursu posiada komunikatywnoś?ub niekomunikatywnoś?rzekazu informacji (z czym wiąże si?olejny parametr prakseologiczny, tj. oceny stopnia sprawności komunikacji j?kowej). Z powyższymi czynnikami wiąże si?olejny element – tzw. czynnościowy – zak3adający racjonalne post?wanie uczestnik??yskursu obywatelskiego, w celu rozwiązania danego problemu. Autor wskazuje, iż dyskurs poprzez kultur?trzymuje kolejne nacechowanie, tzw. parametr aksjologiczny.

Podsumowując rozważania dotyczące pracy S. J. Rittela warto wskaza?a kilka kwestii. Autor umiej?ie zaprezentowa3 zjawisko związk??ultury i dyskursu obywatelskiego. Wykaza3 je w oparciu o wzajemne w3aściwości, tj. j?k dyskursu, jego rol? komunikacji spo3ecznej i pobudzeniu jednostki do aktywności spo3ecznej. R??cześnie udowodni3, iż kultura jako system otwarty jest podatny na modyfikacje wywo3ywane przez, „np. przep3ywy mi?ykulturowe oraz nieprzewidywalne zmiany” (s. 207). Stąd też jego praca stanowi analiz?ultury w dyskursie obywatelskim, na bazie aktualnej formy jej interpretacji. Tym samym autor wskaza3 na dynamik?rzemian w skali globalnej, kt??prowadzą do g3?kich zmian na r??ch p3aszczyznach kulturowych. W tym miejscu S. J. Rittel dostrzega ważne miejsce dla budowy odpowiedniej strategii edukacji obywatelskiej, pozwalającej na kszta3towanie kompetencji obywatelskich oraz aktywnym udziale w dyskursie na poziomie lokalnym jak i globalnym. Stąd też niezwykle ważną rol?adaje szkolnictwu r??ch szczebli, kt??modelują proces od inicjalnej socjalizacji obywatelskiej po wspomniane już kompetencje obywatelskie.

Przypisy
1. Por. Komunikacja polityczna. Dyskurs polityczny. J?k w przestrzeni politycznej (Kielce 2003) oraz Polityka w systemie kultury (Kielce 2003).

2. Por. K. E. Rosengrem, Culture indicators for comparative study of culture Cultural indicators: An international Symposium, Wien 1984. Kultura uczestniczy w dyskursie obywatelskim jako ca3ocz3nś? jako jej poszczeg?? elementy.

3. Tj. pos3ugiwania si?skazaniami etyki. Zob. B. Sutor, Etyka polityczna, Warszawa 1994, s. 8 – 15.

4. W. H. Goodenough, Cultural Antropology and Linguistics, w: P. Gavin. Ed. Georgetown University Monography Series on Language and Linguistics 1957, No 9, s. 36.


Adres autora:
Mariusz Nowak
ul. J. Kochanowskiego 28/21
25 – 384 Kielce
e –mail: mnowak0@autograf.pl

Tell a friend | Broken link

Partnerzy Portalu
See all clients...
Copyright © Historicus 2001-2005