[Click Here for WWW-VL Main Catalogue]
[Click Here for WWW-VL History Index]
STRONA GŁÓWNA | AKTUALNO¦CI | PUBLIKACJE | FORUM | KATALOG WWW | GALERIA | KONTAKT
Menu Główne
Interakcja
Wydawnictwa
Różne
Redakcja
Login
Nazwa użytkownika:

Hasło użytkownika:


Zapomniałeś hasło?

Zarejestruj się teraz!
Szukaj
Home > Glosarium > T > Tomczak Andrzej Glosarium
Browse by letter
A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | Other | All

Print in friendly format Send this term to a friend Tomczak Andrzej

Definition:
Prof. dr hab. Andrzej Tomczak

Urodził się 12 września 1922 r. we wsi Biesiekierz - Górzewo (dawny powiat Brzeziny, obecny Łódź), z matki Anieli z domu Twardowskiej oraz ojca Józefa. Jego dziadkiem był Kazimierz Twardowski - twórca polskiej filozofii uniwersyteckiej, profesor filozofii na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, do którego grona uczniów zaliczał się m. in. Tadeusz Czeżowski, wybitny profesor UMK. Z kolei stryj, biskup sufragan łódzki Kazimierz Tomczak, słynął ze swojej nieugiętej postawy patriotycznej, zarówno podczas okupacji hitlerowskiej, jak i później w okresie PRL. Szkołę powszechną i gimnazjum ukończył w Łodzi, tamże rozpoczął również naukę w liceum humanistycznym, którą przerwał w drugiej klasie wybuch II wojny światowej. Po włączeniu Łodzi do Rzeszy przedostał się do Generalnej Guberni, gdzie pracował zarobkowo najpierw w podwarszawskich Młocinach, później w Skolimowie, a następnie w Głownie koło Łowicza. W 1941 r. wstąpił do ZWZ; później wiosną 1944 r. znalazł się w plutonie Kedywu Obwodu Brzeziny-Koluszki ZWZ-AK (pseudonimy "Kmicic", "Babinicz"). Wcześniej, w 1942 r. złożył maturę w warszawskim tajnym Liceum św. Stanisława. Po niej uczył w Głownie m.in. polskiego, historii i geografii na tajnych kompletach w zakresie czteroklasowego gimnazjum. W 1945 r. rozpoczął studia historyczne najpierw w Łodzi, a następnie od 1946r. kontynuował je na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie profesor Ludwik Kolankowski, współorganizator toruńskiej uczelni oraz jej pierwszy rektor zaproponował Mu stanowisko zastępcy asystenta. Już w trakcie studiów zainteresował się archiwistyką. W 1946 i 1947 r. odbył pod opieką Jadwigi Karwasińskiej i Adama Stebelskiego, znakomitych polskich archiwistów, praktykę w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie. Magisterium z filozofii w zakresie historii uzyskał w 1948 r. na podstawie pracy "Walenty Dembiński, ostatni kanclerz Polski Jagiellońskiej" napisanej na seminarium prof. Ludwika Kolankowskiego. Bezpośrednio po studiach kontynuował pracę naukową i dydaktyczną na UMK jako młodszy asystent i asystent. W 1950 r. uzyskał na Wydziale Nauk Humanistycznych UMK, na podstawie dysertacji "Walenty Dembiński i jego ród", której promotorem był prof. Kolankowski, stopień doktora nauk humanistycznych. Wkrótce potem, w czasie największych prześladowań stalinowskich, ze względów politycznych zmuszono Go do opuszczenia uczelni toruńskiej. W sierpniu 1950 r., po przeprowadzce do Łodzi, podjął pracę w tamtejszym Wojewódzkim Archiwum Państwowym, początkowo na stanowisku archiwisty, a od 1955 r. - kustosza. Od 1953 r. kierował też Oddziałem Zbiorów i Kolekcji, opracowując archiwalia z zespołów akt podworskich oraz zbiory kartograficzne. Zajął się wówczas również metodyką archiwalną, współtworząc m.in. Instrukcję o porządkowaniu zasobu kartograficznego w archiwach państwowych (Warszawa 1956), a także pracował nad tzw. kwerendą wiejską. Niektóre z opracowanych wówczas przez Niego pomocy archiwalnych zostały ogłoszone drukiem (np. Katalog planów miast w zbiorach \Wojewódzkiego Archiwum Państwowego w Lodzi, współautorzy J. Fijałek, S. Trawkowski, Warszawa 1955). Podczas pracy w Archiwum Łódzkim poświęcił się też - jak świadczą o tym m.in. publikacje z tego okresu - edytorstwu źródeł historycznych, badaniom z zakresu historii kartografii, historii regionalnej oraz krajoznawstwu. Zainteresowania te towarzyszą Profesorowi do chwili obecnej. Po przełomie październikowym 1956 r., w 1957 r. Andrzej Tomczak wrócił na Uniwersytet Mikołaja Kopernika, gdzie związał się z istniejącą tu od 1951 r. Katedrą Archiwistyki i Nauk Pomocniczych Historii (z której wyłonił się później samodzielny Zakład Archiwistyki), w której objął stanowisko adiunkta. Odtąd problematyka archiwalna pozostanie najważniejszym nurtem Jego działalności dydaktycznej i naukowej. Stopień naukowy doktora habilitowanego w zakresie historii nowożytnej i nauk pomocniczych historii (ze szczególnym uwzględnieniem archiwistyki) nadała Mu w 1964 r. Rada Wydziału Humanistycznego UMK na podstawie opublikowanej w tymże roku przez Towarzystwo Naukowe w Toruniu rozprawy pt. Kancelaria biskupów włocławskich iv okresie księgi wpisów (XV-XVIII w.) oraz kolokwium habilitacyjnego. Krótko potem, w 1965 r. został docentem w Instytucie Historii UMK i kierownikiem Zakładu Archiwistyki oraz specjalizacji archiwalnej na kierunku historii (l lutego 1968 r.; wcześniej pracowali na tym stanowisku m.in. tacy wybitni poprzednicy, też dawni archiwiści jak prof. Wojciech Hejnosz, prof. Ryszard Mienicki, czy Franciszek Paprocki). Od 1973 r. był również zastępcą dyrektora Instytutu Historii i Archiwistyki UMK do spraw nauki i kierunku archiwistyki, a w la-tach 1973-1990 pełnił też funkcję kierownika Studium Podyplomowego Archiwistyki. Od przejścia na emeryturę jest zatrudniony w swym macierzystym Instytucie Historii i Archiwistyki na 1/4 etatu. Andrzej Tomczak szybko rozwinął i umocnił Zakład Archiwistyki stwarzając zeń warsztat kształcenia kadr archiwalnych na wysokim poziomie. Dzięki Jego i kręgu związanych z Nim pracą oraz badaniami naukowymi osób staraniom już w 1969 r. Instytut Historii UMK jako jedyny w Polsce przekształcony został w Instytut Historii i Archiwistyki. Dnia 4 kwietnia 1974 r. uchwałą Rady Państwa Andrzej Tom-czak uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego nauk humanistycznych, zaś 19 lutego 1981 r. otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. W 1990 r. Polska Akademia Umiejętności w Krakowie wybrała Go na członka korespondenta. Profesor Andrzej Tomczak jest typem uczonego o niezwykle szerokich zainteresowaniach. Wśród jego dorobku - oczywiście bardzo uogólniając - wyodrębnić można kilka głównych nurtów tematycznych, chociaż, co też trzeba ponownie podkreślić, przez cały czas Jego głównym kierunkiem badawczym pozostała jednak archiwistyka. Od początku swojej kariery naukowej interesował się też historią polityczną Polski XVI stulecia, o czym najlepiej świadczy opublikowana w 1963 r. przez Towarzystwo Nauko-we w Toruniu książka Walenty Dembiński, kanclerz egzekucji (o/c. 1504-1584) oraz prace poświęcone znanemu kresowemu zagończykowi Bernardowi Pretwiczowi, staroście barskiemu. Później ważne miejsce w jego kręgu zainteresowań zajęła dyplomatyka nowożytna, szczególnie kancelarie kościelne, czego najlepszym dowodem było wzmiankowane już dzieło Kancelaria biskupów włocławskich w okresie księgi wpisów (XV-XVIII w.), czy wygłoszony na X Powszechnym Zjeździe Historyków w Lublinie referat W sprawie zakresu dyplomatyki, który znalazł duży oddźwięk wśród specjalistów. Praktycznie od początku interesował się również szeroko rozumianą archiwistyką, i to zarówno archiwistyką jako dyscypliną naukową, jak i teorią archiwalną (por. np. artykuł Archiwalna zasada pertynencji terytorialnej a rozmieszczenie zasobu w archiwach polskich, Archeion, t. 67, 1979), dziejami archiwów oraz ich organizacją. Ta ostatnia fascynacja znalazła swój najlepszy zewnętrzny wyraz - obok innych prac naukowych - w mającym dwa wydania dziele Zarys dziejów archiwów polskich (wyd. 2 poprawione i rozszerzone, Toruń 1982; po raz trzeci w zbiorowo napisanym podręczniku Archiwistyka, Warszawa 1989). Opracował również rozdziały poświęcone archiwom i archiwistyce w Historii Nauki Polskiej, t. IV (1987) i V (1992). Odrębny nurt w badaniach Andrzeja Tom-czaka tworzą też rozprawy poświęcone geografii historycznej (np. Źródła Noteci w dobie historycznej, Ziemia Kujawska, 2,1968) i kartografii (szczególnie planom miast, w tym kilka bardzo ważnych opracowań poświęconych Łęczycy i Toruniowi; na podkreślenie zasługuje tu zawiązana przez Profesora współpraca z Zespołem Historii Kartografii w Instytucie Historii Nauki PAN). Uprawiał historię regionalną (głównie Łęczyckie) oraz edytorstwo źródeł historycznych, gdzie najwięcej czasu poświęcił na publikację lustracji dóbr królewskich z obszaru Wielkopolski i Kujaw (np. Lustracje województw wielkopolskich i kujawskich 1564-1565, cz. l (współwydawca. C. Włodarska, J. Włodarczyk), Bydgoszcz 1961; Lustracje województw wielkopolskich i kujawskich 1564-1565, cz. 2, Bydgoszcz 1963; Lustracje województw wielkopolskich i kujawskich 1789, cz. 3: Województwa łęczyckie i brzesko-kujawskie, Warszawa 1977 (przy współpracy Z. Kędzierskiej); Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich 1659-1665, cz. 2: Województwa sieradzkie, łęczyckie, brzesko-kujawskie, inowrocławskie i ziemia dobrzyńska (współwyd. Z. Górski, J. Pakulski), Toruń 1996. Instytut Historii PAN powierzył Mu też redaktorstwo serii lustracji obejmującej Wielkopolskę i Kujawy. W końcu - co świadczy również o wielokierunkowości zainteresowań - pod Jego redakcją powstawały na UMK też prace zbiorowe, np. wydawnictwa związane z jubileuszem UMK, czy monografia obrazująca stosunki polsko-francuskie na przestrzeni dziejów. Często - co trzeba podkreślić - te różnorodne domeny badań Profesora wzajemnie się na siebie nakładały, nierzadko w obrębie jednej pracy, dając bardzo ciekawe efekty. Na przykład opracowując biografie zajmował się również z reguły dziejami politycznymi, archiwistyką, czy naukami pomocniczymi historii; przygotowując pracę jako geograf historyczny okazywał się być również doskonałym kartografem, regionalistą, archiwistą i historykiem. Profesor brał też udział w licznych prestiżowych kongresach, sesjach i konferencjach naukowych organizowanych w kraju i za granicą, na których wygłaszał referaty, koreferaty lub komunikaty, m.in. na Powszechnych Zjazdach Historyków Polskich oraz Zjazdach Archiwistów Polskich. Andrzej Tomczak zapraszany jest również regularnie przez Jana Pawła II do Castel Gandolfo, gdzie uczestniczy w organizowanych tam od 1980 r. seminariach pod nazwą "Nauka - religia - dzieje". Na spotkaniach tych referował m.in. wydarzenia 1980 i 1981 r. w Polsce (1982 r., wspólnie z prof. Janem M. Małeckim), sprawę wielkich imperiów w dziejach i problem ich upadku (1984 r.), czy wyniki najnowszych badań nad ustrojem i episkopatem dawnej Rzeczypospolitej (1988 r.) oraz - też wspólnie z J. Małeckim -genezę nacjonalizmów w Europie Środkowo-Wschodniej (1999 r.). Teksty tych wystąpień zostały opublikowane w kolejnych tomach zawierających materiały pokonferencyjne. Stał się też historykiem tych seminariów publikując książeczkę Od wyprawy górskiej do seminarium naukowego. Przyczynek do biografii Karola Wojtyty - Jana Pawła II (Toruń 1999). Profesor Andrzej Tomczak zalicza się również do bardzo aktywnych organizatorów życia naukowego, podejmując liczne inicjatywy, które zyskiwały szeroki oddźwięk w kraju, m.in. jako przewodniczący Komisji Nauk Pomocniczych PTH organizował konferencje poświęcone ocenie udostępniania zasobu archiwów państwowych i innych w Polsce. Kierował też kilkoma projektami badawczy mi finansowanymi przez KBN, poświęconymi badaniom nad kancelariami w okresie staropolskim czy edycji źródeł. Z Jego inicjatywy lub przy Jego aktywnym udziale odbyło się również w Toruniu szereg konferencji naukowych, wśród których na czoło wysuwają się sesje poświęcone historii kartografii (np. w 1978 r. przygotował IV Ogólnopolską Konferencję Historyków Kartografii), pracy naukowej w archiwach, kształceniu archiwistów, dziejom historiografii Prus Wschodnich i Zachodnich do roku 1920, czy kancelariom okresu księgi wpisów w Prusach Królewskich. Po każdej z nich ukazały się z reguły publikacje z wygłoszonymi nań referatami. Andrzej Tomczak jest czynnym członkiem wielu towarzystw i organizacji naukowych i społecznych w kraju i zagranicą, m.in. Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego, Polskiego Towarzystwa Historycznego (gdzie w latach1959-1966 był Sekretarzem Oddziału Toruńskiego, w okresie 1967-1974 jego Prezesem, a w latach 1971-1978 był jednym z wiceprzewodniczących Zarządu Głównego oraz kierował - dwukrotnie - Sekcją Archiwistyki i Nauk Pomocniczych Historii), Stowarzyszenia Archiwistów Polskich (był jego współzałożycielem, a także przez wiele lat pełnił tu funkcję wiceprzewodniczącego Zarządu Głównego) oraz Towarzystwa Naukowego w Toruniu, w którym m.in. w latach 1965-1971 był Sekretarzem Wydziału I, oraz - w latach 1966-1974 Przewodniczącym Komitetu Redakcyjnego Prac Popularnonaukowych, a w okresie 1983-1986 przewodniczył Wydziałowi I i był członkiem Zarządu TNT. Po swej habilitacji został członkiem Rady Archiwalnej przy Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych, jest członkiem komitetu redakcyjnego "Archeionu", a także zasiada w Radzie Naukowej Archiwum Polskiej Akademii Nauk (we wszystkich tych instytucjach przez wiele lat pełnił również funkcje wiceprzewodniczącego także wiceprzewodniczącym Podkomisji Archiwalnej w Komisji Wydawnictw, Informacji, Bibliotek Rady Głównej Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki oraz członkiem zespołu dydaktycznego historii przy tymże Ministerstwie. Dwukrotnie powoływano Go do Rady Naukowej Instytutu Historii PAN i do Komitetu Nauk Historycznych PAN, przez kilka kadencji był (i jest nadal) członkiem Rady Naukowej Instytutu Historii Nauki PAN. Z jego inicjatywy doszło do podpisania - ciągle zresztą obowiązującej - umowy o współpracy między UMK a Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych w Warszawie. Od 1992 r. jest członkiem Rady Naukowej Kasy im. Józefa Mianowskiego, a od 1999 r. Rady Programowej pisma tej Kasy "Nauka Polska, jej potrzeby, organizacja i rozwój". W latach 1992-1995 był też wiceprezesem Zarządu Fundacji Archiwum Pomorskie AK, a do dziś przewodniczy Komitetowi Redakcyjnemu Biblioteki tejże Fundacji. W końcu Profesor jest znanym i aktywnym miłośnikiem książki, zasłużonym członkiem Towarzystwa Bibliofilów im. J. Lelewela, w którym również wydał kilka interesujących drobiazgów.


Submitted by admin, on 13-Oct-2006 14:11. | This entry has been seen individually 10480 times.
Komentarze są własnością ich autorów. Nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść.
Partnerzy Portalu
See all clients...
Copyright © Historicus 2001-2005